| Poniedziałek, 23 lutego 2009
Być jak Jane Austen
O miłości w literaturze - Temat numeru
Brytyjski pisarz David Lassman przeprowadził pewien eksperyment. Wybrał kilka rozdziałów z powieści Jane Austen, zmienił imiona bohaterów i pod pseudonimem Alison Laydee rozesłał je do 18 wydawnictw. Spotkał się z odmową lub brakiem odpowiedzi aż ze strony 17 oficyn. Tylko jeden wydawca zwrócił uwagę na uderzające podobieństwo tekstu do „Dumy i uprzedzenia” i poradził, aby nie wzorować się na powieściopisarce. Przedsięwzięcie to miało dowieść, że staranie się o przyjęcie do druku książki bez wsparcia własnego agenta literackiego jest zadaniem trudnym. Przyjrzyjmy się tymczasem, jakimi współczesnymi powieściami o miłości zainteresowali się w ostatnich miesiącach wydawcy i czytelnicy, pamiętając że miłość to jedna z najistotniejszych spraw w życiu.
Wystarczy spojrzeć na półki księgarskie, by się przekonać, jak wiele książek poświęcono temu uczuciu i jak różnorodne jest podejście do tej tematyki. Znajdziemy tam różne poetyki, różne temperamenty, różnych adresatów i w końcu różne rodzaje miłości. Długotrwałe związki i przelotne romanse, szaloną namiętność i bezpieczną stabilizację, wreszcie miłość nieszczęśliwą i tą prawdziwą, i odwzajemnioną.
Czucie i wiara silniej mówi…
„Ale czy ta miłość to w ogóle istnieje? Czy to nie jest tam, hen, za szkłem telewizora i tylko w Ameryce albo Brazylii? — zastanawia się Maria, bohaterka opowiadania Sylwii Chutnik z „Kieszonkowego atlasu kobiet”. Niestety, Czarnej Mańce niedane było stworzenie własnego obrazu miłości i poznanie potęgi uczucia. Została boleśnie potraktowana przez los. Bo książka laureatki Paszportu „Polityki” nie wpisuje się akurat w gatunek, określony przez Kazimierę Szczukę mianem bajkoromansu, który zawsze opowiada tę samą historię: „kobieta wychodzi ze stałego związku, co zmusza ją do stanięcia na własnych nogach”. Gdyby Czarna Mańka zaczytywała się w romansach, pewnie w nich, jak twierdzi znana feministka i historyk literatury powołując się na badania, odnalazłaby iluzję władzy. Romans bowiem „opisuje okres zalotów, zanim dojdzie do zawarcia stałego związku. W życiu tradycyjnej kobiety jest to jedyny moment, kiedy ma ona poczucie kontroli nad sytuacją” — uważa Szczuka. Romans czy nie romans dla mnie jest to jeszcze jeden dowód na to, że każda książka coś przynosi ze sobą.
„Po pierwsze nie trać wiary — każda z tego stada da się schwytać; i schwytasz, tylko rozstaw sieci” — napisał dawno temu rzymski poeta Owidiusz w poemacie „Sztuka kochania” i roztacza przed męską częścią czytelników szeroki wachlarz zabiegów, co robić by zdobyć wybrankę, a potem podpowiada metody, by utrwalić uczucie i zachować je na dłużej. Dzieło „nauczyciela miłości” ukazało się niedawno w nowym przekładzie Ewy Skwary. Warto po nie sięgnąć, by docenić wartość tłumaczenia, poznać antyczną kulturę, a przy tym zapoznać się z zasadami gry, którymi przez wieki rządzi się miłość („chcesz, żeby cię kochano, bądź godny kochania, bo samą ładną buzią nie zyskasz zbyt wiele”).
Miłość w czasach Zagłady
Maria Nurowska potrafi pięknie pisać o więzi między kobietą a mężczyzną. O emocjonalnych, cielesnych i duchowych aspektach miłości. Lektura napisanych przez Nurowską scen dla wielu wydaje się przyjemnością prawdziwie zmysłową. Niedawno wznowiono jej powieść „Rosyjski kochanek”, a teraz przypomniano również „Listy miłosne”. Utrzymane w epistolarnym stylu opowiadają historię kobiety, której przyszło żyć w czasach wyjątkowo nie sprzyjających rozwijającemu się uczuciu. Ona — Żydówka, silna i barwna postać, jako młoda dziewczyna, aby przetrwać w getcie oddawała się mężczyznom za pieniądze. On — żonaty mężczyzna (żona w Oświęcimiu), doktor i … zagorzały antysemita. Amor jednak bywa czasem złośliwy. „Skoro nie mogę powiedzieć prawdy, lepiej nie mówić nic” — stwierdza bohaterka i trwa ze zmienioną tożsamością u boku swego mężczyzny, wychowując jego syna. Tylko jak długo można prowadzić podwójne życie i zachowywać spokój sumienia. Autorka już o to zadbała, aby losy bohaterki wiły się po meandrach życia i co i rusz rzuca ją w różne męskie ramiona, rozpalając przy tym zmysły czytelników do czerwoności.
Erica Fischer w książce „Aimée & Jaguar” opisuje historię zakazanej miłości między dwoma kobietami. Uczucie to zaistniało w najgorszych z możliwych okoliczności — w czasie II wojny światowej. Warto dodać, że opowieść jest w stu procentach prawdziwa. Akcja toczy się w 1943 roku w Berlinie. Sympatyzująca z hitleryzmem Elizabeth Wust (znana też jako Lilly i Aimée), Niemka, mężatka, matka czworga synów, poznaje 21-letnią Felice Schragenheim. Poprzez tę znajomość rodzą się w niej zupełnie nowe pragnienia — „jeszcze nigdy w życiu Lilly nie czuła się tak bezwstydna”. Obie panie zakochują się w sobie. Felice wyznaje pewnego dnia, że jest Żydówką, ale ta tajemnica jeszcze bardziej zbliża je do siebie. Niestety, ukochana Elizabeth trafia do obozu w Rogoźnicy na Dolnym Śląsku i więź między kobietami zostaje brutalnie przerwana. Po tym, co je łączyło pozostały wspomnienia, listy i wiersze.
O miłosnej historii, w którą wdarły się dzieje wojny pisze też Martin Amis w „Domu schadzek”. Mieszkający w Ameryce Rosjanin po latach wspomina łagry i dom, w którym więźniowie mogli spotkać się z żonami. To historia trójkąta miłosnego i rywalizacji dwóch braci o tę samą kobietę.
Piszę do Ciebie…
Na ubiegłoroczne Walentynki dwa wydawnictwa — Prószyński i S-ka oraz Świat Książki — przygotowały niespodzianki dla czytelniczek. Były to zbiory, które uwodziły urzekającymi słowami. Teksty do tomu „42 listy miłosne”, którego tematem przewodnim była oczywiście miłość, napisali tacy pisarze jak: Etgar Keret, Michel Faber, Margaret Atwood, Neil Gaiman i Hari Kunzru. Z kolei jedenastka polskich znanych i lubianych autorów, a wśród nich: Manuela Gretkowska, Wojciech Kuczok, Natasza Goerke, Joanna Szczepkowska, Anna Bolecka i Janusz L. Wiśniewski podjęła się napisania tekstów do zbioru „Listy miłosne”. W sumie mamy do czynienia z nieprawdopodobną ilość uczuć o wielorakim zabarwieniu i z różnorodnymi punktami widzenia. Ale przecież miłość nie jedno ma imię.
Skoro mowa o listach, nie sposób pominąć książki „Balthus. Korespondencja miłosna z Antoinette de Watteville 1928-1937”, w której jeden z najwybitniejszych malarzy XX wieku, znany z wieloznacznych i perwersyjnych obrazów jawi się jako zakochany, wrażliwy mężczyzna. Oto fragment listu do ukochanej, która była jego muzą i pierwszą żoną: „Bébé kochana, od kiedy wiem, że Cię zobaczę, straciłem kompletnie orientację i biegam jak szalony. Chciałem być przy Tobie natychmiast! Mój Boże, ileż to będziemy mieli sobie do powiedzenia, do opowiadania!”. Smaku książce dodają rysunki i obrazy [...]
Ewa Tenderenda-Ożóg
|
Company profile
