"Magazyn Literacki KSIĄŻKI" nr 184

W 2011 roku książek słabych czy wręcz złych i fałszywych mieliśmy w literaturze polskiej znacznie więcej niż tytułów wartościowych, potrzebnych, pięknych. Do tego stanu rzeczy zdążyliśmy się już przyzwyczaić.

Książką, która — moim zdaniem — wysunęła się na czoło literackich obrzydliwości roku było najnowsze dzieło skandalistki prozy polskiej — Manueli Gretkowskiej: „Trans” (Świat Książki). W epatowaniu bluźnierstwem i pozorowaną odwagą obyczajową przeszła samą siebie. Posmakujmy zresztą te artystyczną prozę: „Łatwo rozpuszczalny biały krążek wypiekany z wody i mąki włożyłam sobie nocą do pochwy. Ona go najbardziej potrzebowała. Prawdziwej miłości leczącej z pożądania. Zakonnica nie myliła się. Byłam pokutnicą. Tęsknota jest pokutą za przeżyte kiedyś szczęście. Największą pokutnicą była Maria Magdalena. Ona modliła się do swojego przebóstwionego mężczyzny — Jezusa Zmartwychwstałego. Ja już do nikogo. Ostrygowym nożem wepchnęłam eucharystię głębiej w moje ciało. Przełknęło je, rozpuściło w śluzie”. Zwracam uwagę, że Gretkowska nie jest już młodziutką dziewczyną szturmem zdobywającą salony artystyczne i… polityczne. To dzisiaj celebrytka, działaczka feministyczna, ba — założycielka Partii Kobiet, słowem, niewiasta nowoczesna i wyzwolona.

Pana książka wydaje się bardzo współczesna. Są w niej anarchiści, którzy trzymają w szachu miasto, dzisiaj nazwalibyśmy ich terrorystami. Podobna jak dziś jest rola prasy, choć obecnie powiedzielibyśmy – środków masowego przekazu, czy rola tajnej policji. Realia sprzed dziewięćdziesięciu lat, które pan opisuje, uderzają swoją aktualnością.

Pisałem tę książkę z zamiarem przybliżenia czytelnikom przeszłości. A były to czasy kiedy – najkrócej mówiąc – należało się angażować. Wówczas, gdy ludzie wychodzili na ulicę, byli świadomi, że w każdej chwili mogą stracić życie. Dzięki temu widzieli wszystko jednak w zupełnie innym świetle. Żyjąc w państwach Zachodniej Europy, nawet nie wyobrażamy sobie, że ktoś może nagle podejść z pistoletem i nas zastrzelić. A wówczas, w tamtej epoce, w Barcelonie w latach 20-tych, było to na porządku dziennym, prawie codziennie wybuchały bomby i to określało ówczesne spojrzenie na świat.

Czytałem kilka tygodni temu rozmowę z Milem Kurtisem, muzykiem, kompozytorem, a co ważne dla tego tekstu – Grekiem. Odpytywany „na okoliczność” unijnego kryzysu, za który wszyscy winią Hellenów, pieklił się i przeklinał, że to niesłuszne, nieprawdziwe i niepoważne.

Miło mi donieść, że na księgarskiej mapie Warszawy pojawił się nowy adres – ulica Książęca 4. Tam właśnie na Giełdzie Papierów Wartościowych odbywała się promocja albumu monograficznego „Maria Curie-Skłodowska. Fotobiografia” (studio Emka) poświęconego naszej podwójnej noblistce. Znaleźć w nim można ok. 300 zdjęć, kopii dokumentów, a nawet przedruków wierszy oraz rysunków bohaterki książki. Ilustracje uzupełniono krótkimi tekstami – m.in. fragmentami autobiografii czy tekstami przyjaciół Curie-Skłodowskiej – które stanowią zwięzły komentarz do obrazów.

W ydawnictwo Arkady ma tradycję długą, bo powstało w 1957 roku, i dlatego w tym roku obchodzi piękny jubileusz 55-lecia. Ale nie jest to jedyny powód, dla którego zostało uznane za Wydawcę Roku 2011, chociaż możemy przyznać, że do tej nagrody kandyduje nieprzerwanie od kilku lat. Główny powód to utrzymanie przez te lata, tak bardzo trudne dla polskiego rynku książki, najwyższego poziomu edytorskiego, a oficyna działa przecież w najtrudniejszej konkurencji, bo – jak wiadomo – jej nakładem ukazują się najpiękniejsze albumy o sztuce i architekturze. Poza tym w programie są podręczniki dla studentów wydziałów budowlanych, książki kucharskie, poradniki dla majsterkowiczów, książki dla hobbystów, a także książki dla dzieci i młodzieży.

W kategorii „Wydarzenie Roku” redakcja „Magazynu Literackiego KSIĄŻKI” po raz pierwszy zdecydowała uhonorować księgarnię, a właściwie sieć księgarską – Książnicę Polską z siedzibą w Olsztynie. Firma zarządzana jest od samego początku zmian własnościowych przez Jerzego i Mariannę Okuniewskich, prawdziwie księgarskie małżeństwo, poznali się bowiem w Domu Książki Olsztyn. Jako spółka Książnica działa od 1992 roku, była prywatyzowana przez pracowników i już po siedmiu latach udało się spłacić raty leasingowe, co w przypadku firm powstałych na gruzach Domu Książki było ewenementem. Do Okuniewskich należą obecnie większościowe udziały.

W 2011 roku w dwunastu comiesięcznych zestawieniach bestsellerów „Magazynu Literackiego KSIĄŻKI” znalazło się 189 tytułów. 76 z nich to książki polskich autorów, 113 to tłumaczenia. Najdłużej, bo przez dziewięć miesięcy utrzymywała się na liście książka Beaty Pawlikowskiej „Blondynka na językach. Angielski, brytyjski” (G+J/National Geographic).