"Wiadomości Księgarskie" nr 63

Jak to się zaczęło, wszyscy wiemy: od Katalonii, dnia św. Jerzego i rocznic (urodzin lub śmierci) znanych pisarzy. W 1995 roku UNESCO ogłosiła 23 kwietnia Światowym Dniem Książki i Praw Autorskich. Ta międzynarodowa organizacja założyła, iż książka, podobnie jak inne dobra kultury, jest ważnym elementem służącym zachowaniu pokoju, a także pomaga we wzajemnym zrozumieniu odmienności innych narodów i regionów. Podkreślono szczególną rolę książki dla wychowania i edukacji młodych ludzi.

W tym roku, już po raz dziesiąty, UNESCO wraz z trzema światowymi organizacjami wydawców, księgarzy i bibliotekarzy wybrała Światową Stolicę Książki. Została nią Ljubljana. Poprzednio takimi stolicami były m.in.: Madryt, Antwerpia, Bogota i w 2009 roku – Bejrut. Stolica Słowenii wygrała w konkurencji z Guadalajarą, Lizboną, Rygą, Petersburgiem i Wiedniem. Funkcję głównego miasta światowej książki pełni od 23 kwietnia 2010 roku do 23 kwietnia 2011 roku. W uzasadnieniu podano, że miasto przedstawiło dobrze przygotowany wniosek, zróżnicowany i zbilansowany program (jest od lat ośrodkiem bogatym w tradycje literackie i książkowe). Program jest wspierany przez ministerstwo kultury, a impreza odbywa się pod honorowym patronatem prezydenta Słowenii.

Idea księgarza „oświeconego”, a więc posiadającego znaczny zasób wiedzy teoretycznej z zakresu różnych nauk, kiełkowała od dawna w społeczeństwach, w których kultura czytelnicza stała wysoko i wymagała dobrego przygotowania personelu księgarskiego, szczególnie w rozwijających się księgarniach specjalistycznych. Oczywiście, podstawę zawodu stanowiła zawsze praktyka (terminatorstwo), realizowana przez kilka lat w różnych księgarniach, lecz w miarę rozwoju ruchu wydawniczego i księgarstwa oraz zróżnicowania działalności księgarskiej zwykłe umiejętności handlowe okazały się niewystarczającym źródłem wiedzy.

Już w drugiej połowie XIX wieku pojawiły się w Europie pierwsze szkoły (Niemcy 1853, Czechy 1867, Dania 1897, Szwecja 1905, Hiszpania 1929) i podręczniki księgarskie. W Polsce pierwszy „Podręcznik księgarski” opracowany zbiorowo pod swoją redakcją, wydał własnym nakładem w 1896 roku Teodor Paprocki¹. Natomiast pierwsze zawodowe kursy księgarskie prowadził od 1918 roku Związek Księgarzy Polskich. Mimo że obok szeregu innych przedmiotów, wykładano na nich także prawo handlowe, księgoznawstwo i bibliografię, uznano tę formę kształcenia za niedostateczną (do wybuchu wojny kursy te ukończyły 32 osoby). Za prawdziwą szkołę księgarską można uznać natomiast dwuletnie Studium Księgarskie Wolnej Wszechnicy działające w latach 1928-1934.

Po drugiej wojnie światowej trzyletnie kursy księgarskie w wymiarze 810 godzin prowadził do 1949 roku Związek Księgarzy Polskich. Przełomem w zawodowym kształceniu księgarzy stały się technika księgarskie powoływane sukcesywnie od 1949 roku (Warszawa, Kraków, Łódź, Poznań, Wrocław). Do 1974 roku powstało w kraju 12 takich szkół, posiadających 60 oddziałów i około 2 tys. słuchaczy².